Marguerite de Geus










About


Inleiding ‘Sacred Scenes’ Marguerite de Geus

Jesse van Oosten (curator en Docent kunsttheorie en actualiteit ArtEZ) mei 2019

 

Afgelopen week bezocht ik de Biënnale van Venetië. ‘May You Live in Interesting Times’ was de titel. Misschien een naïve titel, maar wel één die in de ontmoedigende stand van de wereld van nu, voelt als positief en uitnodigend. Als een uitnodiging om in de krochten en spleten van onze dystopische wereld op zoek te gaan naar schoonheid, naar de fenomenen en verhalen die wél de moeite waard zijn om zien, te bewaren, en verder te brengen. Kunst niet als systeemkritiek, of kunst als aanklacht of kunst als verwijt, maar kunst als een raam. Een raam met uitzicht op de gelaagde, meerduidige werelden van nu. Niet één wereld, maar een complexe véelheid aan werelden. Het is juist aan de kunstenaar om ons deze werelden te laten zien.



En dat is precies wat ook Marguerite met haar werk voor ons doet. Ze toont ons een wereld, háár wereld, waarin het esoterische en het spirituele een belangrijke rol spelen. Een wereld waarin de mens niet bóven, maar middenin de natuur is geplaatst, en waar het intuïtieve voorop gaat, vóór het rationele en het cerebrale.

De schilderijen van Marguerite zijn dromerig en raadselachtig. Ze zijn gebaseerd op fotografiesessies met de mensen die we in haar schilderijen en collages vaak meerdere keren zien verschijnen, sessies zonder script of vooropgezet plan. Haar onderwerpen lijken een voor ons onbekend ritueel te ondergaan, vaak liggend, waarbij ze zich overgeven aan de omgeving en aan de handelingen van de kunstenaar. De overgave in deze sessies gaat volgens mij niet over gelatenheid of passiviteit, maar over vertrouwen, over nabijheid en intimiteit, over open staan voor het onbekende.



Dat is ook wat ik zo bijzonder vind aan het werkproces van Marguerite. Meer nog dan verf, dienen de relaties die vorm geven aan ons mens-zijn als grondstof voor haar werk. De relaties met anderen, maar ook de relatie tot onszelf, en met de wereld om ons heen. Contact en verbinding als een ‘sacred scene’, een ‘sacred scene’ die niet een tastbare plek is, maar die te vinden is in het efemere en in interactie. Zo kan je de manier waarop haar werk ontstaat ook zien als een ‘sacred scene’, als een samenspel tussen materialen en mensen; waarbij deze sessies, collages en schilderijen onderdeel zijn van hetzelfde artistieke werkproces.



Nog kort iets over de sterke symboliek in het werk. We zullen allemaal een aantal elementen in het werk herkennen die te interpreteren zijn in het kader van bepaalde religies, of kunsthistorische verwijzingen. De driehoek, het doodshoofd, maar ook de verwijzingen naar het beeld van Ophelia, liggend in de beek, zich overgevend aan de dood. Toen ik vorige week het atelier van Marguerite bezocht, vroeg ik haar naar de betekenis hiervan. Zij vertelde mij over haar persoonlijke relatie met het Christendom, en haar latere zoektocht en kennismaking met het Buddhisme. De symbolen zijn door haar niet bewust gekozen om een vastliggende betekenis over te brengen uit een bepaalde traditie, maar juist om te laten zien dat overgave, het spirituele en het esoterische zijn terug te vinden in al deze culturen. Het is juist aan de toeschouwer om daar vervolgens een persoonlijke betekenis aan te geven.



Tot slot, ik was eerlijk gezegd niet verrast om te horen dat Marguerite naast kunstenaar, ook opgeleid is als educator. Ze is iemand die gewend is om anderen bij de hand te nemen, uit te nodigen in haar wereld, en datgeen te laten zien wat anders misschien onzichtbaar was gebleven. Dat geldt voor de mensen waarmee ze werkt en die te zien zijn in haar schilderijen en collages, maar ook voor ons, de toeschouwer. Ik vind het dan ook heel passend dat ze deze tentoonstelling afsluit met een live sessie waarbij ze het publiek deelgenoot maakt van haar werkproces.



Het lijkt me nu tijd op te proosten, op Marguerite en op alle kunstenaars die ons bij de hand nemen, en ons met andere ogen laten kijken naar de wereld om ons heen.